İçeriğe atla
Prof. Dr. Ali Avanoğlu
Blog • Hipospadias

Fimozis Nedir? Sünnet Derisi Darlığı ve Parafimozis

Sünnet derisinin penis başı üzerinden geriye çekilememesine fimozis (sünnet derisi darlığı) denir. Küçük çocuklarda bu çoğu kez doğuştan gelen, kendi zamanında çözülen bir durumdur. Bu yazı sünnet olmamış çocuğu ele alır: neyin olağan olduğunu, hangi bulgunun darlığa işaret ettiğini ve tedavi seçeneklerini anlatır. Geriye çekilen deri öne getirilemezse (parafimozis) ne yapılacağı da ayrıca yazılmıştır.

YazanProf. Dr. Ali Avanoğlu
Okuma≈18 dk
Bu yazı hipospadias tedavisiyle ilgilidirTedavinin bütününü ana sayfada okuyun
fimozis nedir
İçindekiler

Sünnet derisinin penis başı üzerinden geriye çekilememesine sünnet derisi darlığı (fimozis) denir.

Küçük çocuklarda bu çoğu kez bir hastalık değildir. Doğuştan gelir ve kendi zamanında çözülür; buna fizyolojik fimozis denir.

Bu yazı sünnet olmamış çocuğu anlatır. Sünnet olmuş çocukta görülen sünnet sonrası yapışıklık ise bambaşka bir durumdur ve bu yazının konusu değildir.

Aşağıda önce neyin olağan olduğu anlatılır. Sonra darlığa işaret eden bulgular ve tedavi seçenekleri ele alınır.

Yazının sonunda geriye çekilen sünnet derisinin öne getirilememesi (parafimozis) ayrıca anlatılır. Parafimozis, gecikmeden değerlendirilmesi gereken bir durumdur.

fimozis
01

Fimozis (sünnet derisi darlığı) nedir?

Fimozis, sünnet derisinin penis başı üzerinden geriye çekilememesi demektir.

Bu tanım tek başına bir hastalık anlatmaz. Belirleyici olan, derinin neden geri çekilemediğidir.

Kılavuzlar burada ikiye ayırır: doğuştan gelen fizyolojik darlık ve skar dokusuna bağlı patolojik darlık. İkisinin görünümü, seyri ve tedavisi farklıdır.

Sünnet derisi, prepüs ve glans: hangi yapı nerede?

Penisin ucundaki yuvarlak bölüme penis başı (glans), onu örten hareketli deriye sünnet derisi denir. Sünnet derisinin tıptaki adı prepüs ya da prepisyumdur (Latince preputium).

Sünnet derisinin iki yaprağı vardır. Dıştaki yaprak gövde derisinin devamıdır; içteki yaprak penis başına bakar ve nemli bir örtü gibidir.

Penis başı ile sünnet derisini birleştiren ince deri bandına frenulum denir. Penis başının hemen arkasındaki girintili çizgiye ise sulkus adı verilir.

İdrarın çıktığı deliğin adı da meatustur. Bu deliğin darlığı (meatal stenoz) ayrı bir konudur.

Fizyolojik fimozis: doğuştan gelen, hastalık olmayan darlık

Fizyolojik fimoziste skar dokusu yoktur. Deri geriye doğru çekildiğinde dar halkanın içinden pembe iç yaprak dışarı doğru kabarır.

Bu görünüm derinin sağlıklı ve esnek olduğunu gösterir. Deri, kendi zamanında ve tedavisiz açılır.

Belirti yoksa tedavi gerekmez. Yapılacak olan doğru temizlik ve zorlamamaktır.

Patolojik fimozis: skar dokusuna bağlı gerçek darlık

Patolojik fimoziste derinin ucundaki halka beyaz, kalınlaşmış, sert ve liflidir. Bu bir skar dokusudur.

Deri geriye çekildiğinde pembe iç yaprak dışarı çıkmaz; sert halka olduğu yerde durur. Kendiliğinden açılması beklenmez.

Patolojik darlığın büyük bölümü sonradan edinilir. En sık iki nedeni zorla geri çekmeye bağlı skar ve liken sklerozus adlı deri hastalığıdır.

Yazının geri kalanı bu ayrım üzerine kurulur. Aşağıdaki şema ikisini yan yana gösterir.

Yapışıklık ile darlık aynı şey mi?

Hayır. Yapışıklık, sünnet derisinin iç yaprağının penis başına yapışık olmasıdır; darlık ise derinin ağzının dar olmasıdır.

Yapışıklıkta deri kısmen geri çekilebilir ve idrar deliği görülebilir. Darlıkta ise deri, ucundaki dar halkanın ötesine geçmez.

İkisi bir arada da bulunabilir ve ayrımı muayene yapar. Yapışıklık çözülürken görülen beyazımsı birikinti de bir iltihap değildir; fizyolojik yapışıklık ve smegma ayrı bir yazıda ele alınmıştır.

İKİ FARKLI DARLIK Ayrımını muayene yapar. esnek halka Fizyolojik fimozis Skar dokusu yoktur. Deri geriye çekildiğinde pembe iç yaprak dışarı doğru kabarır. Kendi zamanında açılır. sert, beyaz halka Patolojik fimozis Halka beyaz, kalınlaşmış, sert ve liflidir; bir skar dokusudur. Pembe iç yaprak dışarı çıkmaz. Kendiliğinden açılması beklenmez. Patolojik darlığın büyük bölümü sonradan edinilir; en sık nedeni zorla geri çekmeye bağlı skar dokusudur.
Fizyolojik ve patolojik fimozis: dar halkanın görünümü
sünnetsiz pipi
02

Sünnetsiz çocukta normal nedir? Yaşa göre geri çekilebilirlik

Sünnet derisi doğumda geri çekilmez ve bu olağandır.

Doğumda iç yaprak penis başına yapışıktır. Yenidoğanların yalnız çok küçük bir bölümünde deri geri çekilebilir; yarıya yakınında penis başının ucu bile görülemez.

Bu bir hastalık değil, gelişimin bir evresidir. Deri yıllar içinde kendiliğinden ayrılır.

Aşağıdaki tablo kılavuzlarda bildirilen seyri ve o yaşta yapılacakları özetler.

Sünnet derisi zorla geri çekilmez

Deri kolayca geri çekilebilir hale gelene kadar temizlik için geriye çekilmez. Zorlama ağrıya, kanamaya ve küçük yırtıklara yol açar; bu yırtıklar iyileşirken bırakılan skar dokusu gerçek bir darlığa dönüşebilir. Deri kendiliğinden çekilebilir hale geldiğinde ise geri çekildikten sonra mutlaka öne getirilir.

Yaşa göre sünnet derisinin geri çekilebilirliği: beklenen seyir
YaşBeklenen durumO yaşta yapılacak
0–1 yaşDeri çoğu bebekte geri çekilmez; birinci yılın sonunda yaklaşık yarısında çekilebilir hale gelir.Dıştan ılık su ile yıkanır; deri temizlik için geri çekilmez.
1–3 yaşGeri çekilebilirlik hızla artar; üç yaş dolayında çocukların büyük çoğunluğunda deri geri çekilebilir.Zorlama yapılmaz; işerken görülen balonlaşma tek başına sorun sayılmaz.
3–5 yaşÇoğu çocukta deri geri çekilebilir; bir bölümünde iç yaprak hâlâ yapışıktır.Ağrı, tekrarlayan iltihap ya da işeme zorluğu varsa çocuk değerlendirilir.
5–10 yaşDarlık her on çocuktan yaklaşık bir ile ikisinde bildirilir.Belirti varsa çocuk muayene edilir; belirti yoksa izlem sürer.
10 yaş ve üzeriDarlık seyrekleşir; on altı ile on sekiz yaş arasında yaklaşık yüz gençten birinde sürer.Deri kolayca çekilebiliyorsa banyoda düzenli temizlik alışkanlığı kazandırılır.

Sünnet derisi ne zaman geri çekilebilir hale gelir?

Tek bir yaş yoktur. Kılavuzlarda bildirilen seyir şöyledir: doğumda çok az bebekte, birinci yılın sonunda yaklaşık yarısında, üç yaş dolayında büyük çoğunluğunda deri geri çekilebilir.

Deri ile penis başı arasındaki yapışıklık ayrı bir konudur ve daha uzun sürer. Altı yedi yaşındaki çocukların yaklaşık üçte ikisinde yapışıklık hâlâ vardır; on altı ile on yedi yaş arasında bu oran yüzde üçe iner.

Kaynaklarda 'geri çekilebilirlik' farklı ölçütlerle tanımlanır. Bu yüzden aynı yaş için farklı oranlar okuyabilirsiniz; burada kılavuz ölçütü kullanılmıştır.

Zorla geri çekmek neden yapılmaz?

Hazır olmayan derinin zorla geri çekilmesi ağrı, kanama ve küçük yırtıklar yapar. Yırtıklar iyileşirken deri esnekliğini kaybeder.

Geride kalan skar dokusu ise gerçek, patolojik bir darlığa dönüşebilir. Yani bugün iyi niyetle yapılan zorlama, yarının darlığını yaratabilir.

Zorlamanın ikinci zararı parafimozistir. Geriye çekilen deri öne getirilmezse penis başının gerisinde sıkışabilir.

Aileler bunu çoğu kez çocuklarının temizliğini düşündükleri için, iyi niyetle yapar. Yıllarca da böyle öğretilmiştir; bilmemek kimsenin kusuru değildir.

Sünnetsiz bebeğin ve çocuğun günlük temizliği

Deri kolayca geri çekilebilir hale gelene kadar dıştan ılık su ile yıkamak yeterlidir. Bez değişiminde bölge silinir ve kurulanır.

Sabun, köpük banyo, ıslak mendil, antiseptik ve pudra kullanılmaz. Bunlar ince deriyi tahriş eder.

Pamuklu çubukla ya da parmakla derinin altına girilmez. Deri kendi zamanında ayrılır.

Deri kendiliğinden geri çekilebilir hale geldikten sonra banyoda düzenli olarak geri çekilir, durulanır ve öne getirilir. Bu alışkanlık ergenlikten sonra hijyen için gereklidir.

sünnet derisinde şişlik
03

Fimozis nasıl anlaşılır? Belirtiler

Sünnet derisinin geri çekilememesi tek başına bir belirti değildir.

Değerlendirmeyi gerektiren şey, bu duruma eşlik eden bulgulardır. Kılavuzlar burada açık bir sınır çizer.

Belirti yoksa geri çekilememe tedavi gerektirmez. Ağrılı ereksiyon ya da tekrarlayan iltihap varsa durum artık olağan bir evre sayılmaz.

Aşağıdaki dört başlık, ailelerin en sık sorduğu bulguları anlatır.

İşerken sünnet derisinin balon gibi şişmesi

Yapışıklıklar çözüldükten sonra derinin ağzı hâlâ görece dar olabilir. Bu durumda işerken deri bir an şişer ve balon gibi görünür.

Aileler bunu çoğu kez tıkanıklık sanır. Oysa kılavuzlarda balonlaşmanın tıkanıklık belirtisi olmadığı yazılıdır.

Balonlaşma görülen çocuklarda üroflowmetri (idrar akımı ölçümü) sonuçları normal bulunmuştur. Tek başına balonlaşma ameliyat gerekçesi değildir.

Balonlaşmaya tekrarlayan iltihap atakları eşlik ediyorsa durum değişir. O zaman altta yatan darlık değerlendirilir.

İdrar akımının incelmesi ve ıkınma

Akımın incelmesi, kesik kesik olması, yukarı fırlaması ya da işemenin uzaması değerlendirme gerektirir. Çocuğun işerken belirgin biçimde zorlanması da aynı gruba girer.

Bu bulgular yalnız sünnet derisi darlığına özgü değildir. Sünnetli çocukta aynı yakınmaları idrar deliği darlığı yapabilir.

Ayrımı muayene yapar. Bu yüzden akım yakınmasında çocuğun görülmesi gerekir.

Ağrı, kızarıklık ve tekrarlayan iltihap

Ağrılı ereksiyon, dokunmaya hassasiyet, yinelenen kızarıklık, şişlik ve akıntı önemli bulgulardır. Sünnet derisi ve penis başının iltihabına balanopostit denir.

Balanopostit sünnetsiz erkek çocukların yaklaşık yüzde altısında bildirilir. Tekrarlayan iltihap deriyi her seferinde biraz daha sertleştirir ve darlığa zemin hazırlar.

Ateş, işerken yanma ve kötü kokulu idrar varsa akla idrar yolu enfeksiyonu belirtileri de gelir. Bu ayrım idrar tahlili ile yapılır.

Bebekte ve okul çağındaki çocukta bulgular nasıl farklıdır?

Bebekte en sık fark edilen bulgu balonlaşma ve bez değişiminde görülen kızarıklıktır. Bebek yakınmasını anlatamaz; huzursuzluk ve işerken ağlama ipucu olur.

Okul çağında çocuk durumu kendi anlatır. Ağrı, akımın yönü, tuvalette geçen süre ve iltihap atakları bu yaşta daha ayrıntılı sorulur.

Ergenlik yaklaştıkça deri kendiliğinden çekilebilir hale gelir. Bu yaşta süren bir darlık artık beklenmez; değerlendirilir.

sünnet derisi darlığı
04

Fimozis neden olur?

Sünnet derisi darlığının nedeni her çocukta aynı değildir.

Küçük yaşta darlık çoğu kez doğuştan gelir ve gelişimin bir evresidir. İleri yaşta süren ya da sonradan başlayan darlıkta ise bir neden aranır.

Aşağıdaki üç başlık en sık karşılaşılan nedenleri anlatır.

Doğuştan gelen darlık ve yaşla açılma

Doğumda sünnet derisinin iç yaprağı penis başına yapışıktır. Bu yapışıklık, penis başını koruyan doğal bir örtüdür.

Yapışıklık yıllar içinde kendiliğinden çözülür. Derinin doğal esnemesi ve büyüme bu süreci ilerletir.

Bu nedenle küçük çocukta geri çekilememe bir kusur değildir. Beklenen şey, açılmanın kendi zamanında olmasıdır.

Zorlama, küçük yırtıklar ve skar dokusu

Sünnet derisinin dar halkası zorlandığında yüzeyel yırtıklar oluşur. Bu yırtıklar iyileşirken deri esnekliğini bir miktar kaybeder.

Aynı bölge birden çok kez zorlanırsa beyaz, sert ve lifli bir halka yerleşir. Fizyolojik darlık böylece patolojik darlığa dönüşür.

Tekrarlayan iltihap atakları da benzer bir iz bırakır. Bu yüzden yinelenen iltihap yalnız o anki atak olarak görülmez.

Kılavuzlar bu zinciri açıkça tanımlar. Patolojik darlığın en sık iki nedeninden biri budur; diğeri liken sklerozustur.

Liken sklerozus (BXO) ve deri hastalıkları

Sünnet derisini, penis başını, idrar deliğini ve idrar kanalını tutabilen kronik bir deri hastalığına liken sklerozus denir. Genital biçimi balanitis xerotica obliterans, kısaca BXO adıyla bilinir.

Çoğu kez ağrısız seyreder ve sinsi ilerler. Aileler genellikle yalnız derinin sertleştiğini fark eder.

Tipik bulgu, derinin ucundaki beyaz, parlak ve sertleşmiş halkadır. Hastalık skara, darlığa ve idrar akımında soruna yol açar.

Çocukta seyrek görülür; yayınlarda ortalama tanı yaşı okul çağı olarak bildirilir. Tanı doku incelemesiyle doğrulanır, çünkü klinik ayrım deneyimli göz için bile güç olabilir.

Liken sklerozus tedaviyi ve takibi değiştirir.

fimozis tedavisi
05

Fimozis tedavi edilir mi? Seçenekler ve karar

Sünnet derisi darlığının tedavisi tek bir yöntem değildir.

Karar üç şeye bakılarak verilir: darlığın fizyolojik mi patolojik mi olduğu, belirti olup olmadığı ve çocuğun yaşı.

Kılavuzlar basamaklı bir yol tanımlar: izlem, yerel ilaç tedavisi ve gerekirse ameliyat. Bu yazıda ilaç adı, marka ve doz yazılmamıştır; bunlar muayeneden sonra hekim kararıyla belirlenir.

Bu bölüm sünnetin tıbbi olarak hangi durumlarda gerektiğini anlatır. Tıbbi bir gerekçe olmadan, aile tercihiyle yapılan sünnet bu yazının konusu değildir.

Kılavuzlarda ayrıca penis kanserini önlemek amacıyla rutin yenidoğan sünnetinin gerekmediği belirtilir.

Kılavuzların saydığı tıbbi sünnet gerekçeleri şunlardır. Karar tek bir atağa göre değil, durumun bütününe göre verilir.

  • Tekrarlayan balanopostit; yani sünnet derisi ve penis başının yinelenen iltihabı.
  • Belirti veren ve ilaç tedavisine yanıt vermeyen patolojik darlık.
  • Liken sklerozus (BXO) doğrulanmış olgular.
  • Üst idrar yolunda böbrek reflüsü (vezikoüreteral reflü, VUR) ya da arka üretral valv gibi bir sorun bulunması. Bu bebeklerde tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu riski nedeniyle, belirti vermeyen darlık da sünnet gerekçesi sayılır.
Sünnetin yapılmadığı durumlar

Bölgede süren bir enfeksiyon varken sünnet yapılmaz. Penisin doğuştan farklılıklarında da yapılmaz: hipospadias, gömük penis, megaprepusyum, epispadias ve doğuştan penis eğriliği. Bunların hepsinde sünnet derisi ileride onarımda kullanılabilecek dokudur; alındıktan sonra yerine konulamaz. Bu nedenle sünnet öncesinde çocuğun muayene edilmesi gerekir.

İzlem: hangi çocukta beklenir?

Fizyolojik fimozis ve yapışıklıklar, eşlik eden başka bir sorun yoksa tedavi gerektirmez. Belirti vermeyen yapışıklıkların ergenlik öncesinde kendiliğinden çözülmesi beklenir.

Bu, kılavuzlarda 'zayıf' dereceli bir öneridir; yani katı bir kural değildir. Aile ve hekim birlikte karar verebilir.

İzlem 'hiçbir şey yapmamak' anlamına gelmez. Düzenli kontrol, doğru temizlik ve zorlamamak bu planın parçasıdır.

Yerel ilaç tedavisi: kortikosteroid içeren merhemler

Belirti veren darlıkta ilk basamak tedavi, kortikosteroid içeren yerel bir merhemdir; halk arasında 'kortizonlu krem' olarak bilinir. Bu, kılavuzların güçlü bir önerisidir.

Merhem kısa bir kür halinde kullanılır; kılavuzlarda dört ile sekiz haftalık süreler bildirilir. Reçeteli bir üründür; hekim önermeden başlanmaz.

Kılavuzlarda bildirilen başarı oranı yüksektir; çocukların büyük bölümünde deri açılır. Her çocukta aynı sonuç alınmaz — patolojik darlıkta ve liken sklerozusta yanıt daha düşüktür.

Merhemin nereye ve nasıl sürüldüğü sonucu belirler. Uygulamayı hekiminiz size gösterir; kür bittikten sonra nazik geri çekmeyi sürdürmek nüksü (darlığın yinelenmesini) azaltır.

Nüks seyrek değildir; kılavuzlarda yaklaşık yedide bir oranında bildirilir. Kremin darlığı açtığını, ancak deri ile penis başı arasındaki yapışıklığı açmadığını bilmek gerekir.

Kılavuzlarda tüm vücudu etkileyen (sistemik) bir yan etki bildirilmemiştir. Buna karşılık çok uzun süren ya da fazla ürünle yapılan uygulama deride bölgesel incelme yapabilir; süreyi bu nedenle hekim belirler.

Sünnet ve deri koruyucu ameliyat (prepusyoplasti)

İlaç tedavisi yeterli olmazsa ya da darlık belirti vermeyi sürdürürse cerrahi gündeme gelir. Kılavuzlar burada iki yolu yan yana koyar.

Birincisi deri koruyucu ameliyattır; tıptaki adı prepusyoplasti ya da preputiyoplastidir. Amaç sünnet derisini korumak ve aynı zamanda tam geri çekilebilecek kadar genişletmektir.

Bu yolun bilinen sakıncası darlığın tekrarlayabilmesidir. İkinci yol sünnettir; sünnet derisi tümüyle çıkarılır ve darlık geri dönmez.

Kılavuzlar iki seçenek arasındaki tercihi aile ile birlikte verilecek bir karar sayar. Biri diğerinin yerine üstün ilan edilmez.

İdrar deliği penis ucunda değil alt yüzde açılıyorsa sünnet yapılmaz. Aynı şey penis öne doğru eğriyse ya da sünnet derisi üstte kukuleta biçimindeyse geçerlidir.

Bu durumda sünnet derisi onarımda kullanılabilecek en değerli yedek dokudur. Hipospadiasta sünnet kararı bu nedenle onarım planıyla birlikte verilir.

Hipospadiasın bir alt tipinde (megameatus intact prepuce, MIP) sünnet derisi tümüyle normal görünür; durum ancak sünnet sırasında fark edilir. Sünnet öncesi muayenenin gerekçelerinden biri de budur.

İşlem öncesi hazırlık ve sonrasında ne beklenir?

Ameliyat kararı verildiğinde çocuk anestezi açısından değerlendirilir. Ameliyat öncesi hazırlık başlıkları burada da geçerlidir: aç kalma süresi, kullanılan ilaçlar ve son haftalardaki enfeksiyonlar sorulur.

Aynı seansta yapışıklıklar ayrılabilir ve eşlik eden kısa frenulum düzeltilebilir. İdrar deliği de kontrol edilir; gerekirse ek bir düzeltme yapılır.

Sünnet derisine yönelik her ameliyattan sonra dört ile altı hafta içinde kontrol yapılır. Liken sklerozus varsa takip uzun sürelidir ve gerekirse dermatoloji değerlendirmesi eklenir.

Liken sklerozus doğrulanan çocuklarda sünnetten sonra idrar deliği darlığı daha sık bildirilir. Kılavuzlar bu riskin aileye önceden anlatılmasını ister.

Komplikasyon (istenmeyen sonuç) oranları çalışmalar arasında farklıdır. Beş yıllık izlemi olan bir çalışmada yaklaşık yüz çocuktan üçünde komplikasyon bildirilmiştir; bunların çoğu ilk otuz gün içinde görülmüştür.

Bildirilenler arasında iyileşmeyen yara, kanama, yara yeri enfeksiyonu ve idrar deliği darlığı sayılır. Fazla deri kalması, beğenilmeyen görünüm ve penisin deri içinde sıkışması da görülebilir.

Kılavuzların özeti şudur: işlem tıbbi koşullarda ve bu konuda deneyimli hekimlerce yapıldığında komplikasyon riski düşüktür.

parafimozis nedir
06

Parafimozis: geriye çekilen deri öne getirilemiyorsa — acil

Geriye çekilmiş sünnet derisinin öne getirilememesine parafimozis denir.

Deri penis başının gerisinde sıkışır ve onun üzerini örtemez hale gelir. Çocukta seyrek görülür; kılavuzlarda binde iki kadar düşük bir sıklık bildirilir.

Parafimozis tıbbi bir acil durum kabul edilir ve gecikmeden değerlendirilir. Erken başvuruda sonuç iyidir.

Parafimozis kuşkusunda yapılacak olan tektir

Çocuğu gecikmeden en yakın acil servise ya da çocuk ürolojisine götürün. Deriyi evde öne itmeye ya da çekmeye çalışmayın; buz, macun, tuz ve şeker gibi ev yöntemleri denemeyin. Yola çıkmadan önce çocuğa yeni bir şey yedirip içirmeyin, çünkü kısa bir işlem gerekebilir.

Parafimozis nedir, nasıl oluşur?

Parafimozis, geriye çekilen derinin penis başının üzerine geri getirilememesidir. Fimozisin tersi bir konumdur: orada deri geriye gitmez, burada öne gelmez.

Çocukta neredeyse hep aynı iki yoldan oluşur. Birincisi, temizlik ya da muayene için geri çekilen derinin öne getirilmemesidir.

İkincisi, sonda takılması gibi tıbbi bir işlemden sonra derinin öne getirilmemesidir. Bu, bilinen ve önlenebilir bir nedendir.

En sık neden kötü niyet değil, unutmaktır. Sünnet derisi görece dar olan çocuklarda risk daha yüksektir.

Parafimozis belirtileri: dar halka, şişlik, renk değişimi

İlk fark edilen şey, derinin penis başının gerisinde sıkışmış olması ve öne gelmemesidir. Penis başının hemen arkasında sıkı bir halka görülür.

Ardından şişlik hızla artar. Penis başı ve halkanın önündeki deri şişer; çocuk ağrıdan huzursuzlanır.

Rengin koyulaşması, yani mora ya da koyu kırmızıya dönmesi bekletilmeyecek bir bulgudur. Bu bulgu varsa başvuru ertelenmez.

Şişliğin nedeni dar halkanın dönüşü engellemesidir. Halka toplardamar ve lenf dönüşünü bozar; şişlik arttıkça halka daha çok sıkar ve bir kısır döngü kurulur.

Bu döngü sürdükçe dokunun kanlanması bozulur. Bu yüzden zaman kaybının kendisi bir zarardır.

Ne yapılır, ne yapılmaz? Evde düzeltme denenmez

Yapılacak olan tektir: vakit kaybetmeden çocuğu hekime götürmek. Yakınmanın ne zaman başladığını ve derinin ne zaman geri çekildiğini not etmek değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Yapılmayacaklar da nettir. Deriyi zorla öne itmeye ya da çekmeye çalışmayın; bu, şişliği ve ağrıyı artırır.

Buz, kar, diş macunu, tuz ve şeker gibi ev yöntemleri uygulanmaz. Bölgeyi lastik, ip ya da benzeri bir şeyle sarmak da zararlıdır.

'Sabaha geçer' diye beklemeyin. Ağrı kesiciyle geçiştirip başvuruyu ertelemek de doğru değildir.

Düzeltmeyi hekim yapar. Hekim şişliği azaltır ve deriyi penis başının üzerine geri getirir; gerekirse ağrıyı önlemek için bölge uyuşturulur.

Elle düzeltme yeterli olmazsa sıkan halka küçük bir kesiyle gevşetilir. İşlem kısadır ve ağrı önlenerek yapılır.

Parafimozis nasıl önlenir?

Önleme iki cümleye sığar. Hazır olmayan deriyi geri çekmeyin; çektiğiniz deriyi mutlaka öne getirin.

Bu iki kural banyoda, bez değişiminde ve muayeneden sonra aynı biçimde geçerlidir. Sonda takılan ya da işlem yapılan çocuklarda derinin öne getirildiğinden emin olun.

Parafimozis düzeltildikten sonra tekrarlama olasılığı vardır. Bu yüzden altta yatan darlık ayrıca değerlendirilir ve gerekiyorsa tedavi edilir.

parafimozis
07

Fimozis ve parafimozis farkı

İki durum sık karıştırılır, çünkü ikisi de sünnet derisiyle ilgilidir.

Ayrım aslında basittir. Fimoziste deri geriye gitmez; parafimoziste geriye giden deri öne gelmez.

Aciliyetleri de farklıdır. Aşağıdaki tablo ve şema ikisini yan yana koyar.

Fimozis ve parafimozis: neyin farklı olduğu
KonuFimozis (sünnet derisi darlığı)Parafimozis
Derinin konumuDeri penis başının üzerindedir ve geriye çekilemez.Deri penis başının gerisine kaçmıştır ve öne getirilemez.
Nasıl başlarÇoğu kez doğuştan gelir; bir bölümü zorlama ya da iltihaba bağlı skarla oluşur.Geri çekilen derinin öne getirilmemesiyle çoğu kez kısa sürede oluşur.
ŞişlikYalnız işerken bir an balonlaşma görülebilir.Penis başında ve halkanın önünde hızla artan şişlik olur.
AğrıGenellikle ağrısızdır; zorlama ya da iltihap varsa ağrır.Ağrılıdır; çocuk huzursuzlanır.
RenkRenk değişmez.Renk mora ya da koyu kırmızıya dönebilir.
AciliyetAcil değildir; planlı olarak değerlendirilir.Tıbbi acildir; gecikmeden başvurulur.
Ne yapılırİzlem, yerel ilaç tedavisi ya da gerekirse ameliyat.Düzeltmeyi hekim yapar; evde deneme yapılmaz.
DERİNİN KONUMU Şematik çizim; ölçekli değildir. Fimozis Deri geriye gitmez. dar halka Sünnet derisi penis başının üzerindedir; ucundaki dar halka geri çekilmeyi engeller. Parafimozis Deri öne gelmez. sıkışmış deri + dar halka şişlik Deri penis başının gerisinde sıkışır; halkanın önündeki şişlik hızla artar. Fimozis planlı olarak değerlendirilir; parafimozis tıbbi bir acildir ve gecikmeden başvurulur.
Fimozis ve parafimozis: derinin konumu ve dar halkanın yeri
parafimozis belirtileri
08

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Sünnet derisinin geri çekilememesi tek başına başvuru nedeni değildir.

Aşağıdaki durumlarda ise çocuğun görülmesi gerekir. Listedeki durumların çoğu planlı bir randevuyla değerlendirilir; yalnız sonuncusu gecikmeden başvuru gerektirir.

  • Derinin ucunda beyaz, sert ve parlak bir halka görülmesi.
  • İşerken ağrı ve ıkınma; akımın belirgin biçimde incelmesi ya da kesik kesik olması.
  • Tekrarlayan kızarıklık, şişlik ve akıntı; yani yinelenen iltihap atakları.
  • Ağrılı ereksiyon ya da dokunmakla belirgin hassasiyet.
  • Ateş, işerken yanma ve kötü kokulu idrar.
  • Daha önce geri çekilebilen derinin yeniden çekilemez hale gelmesi.
  • Ergenlik dönemine gelindiği halde derinin hâlâ geri çekilememesi.
  • İdrarın sürekli damla damla gelmesi ya da idrar deliğinin hiç görülememesi.
  • Geriye çekilen derinin öne getirilememesi, hızla artan şişlik ve rengin koyulaşması — gecikmeden başvurulur.
Gecikmeden başvuru gerektiren durum

Sünnet derisi geriye çekildikten sonra öne getirilemiyorsa, penis başının arkasında sıkı bir halka ve hızla artan şişlik varsa parafimozis düşünülür. Bu durumda gecikmeden en yakın acil servise ya da çocuk ürolojisine başvurun; evde düzeltme denenmez. Listedeki diğer maddeler planlı bir randevuyla değerlendirilir.

sünnet derisi
09

Karışan durumlar ve ilgili konular

Sünnet derisi darlığı birkaç başka durumla karışır. Bu durumların her biri ayrı değerlendirilir.

Sünnet olmuş çocukta derinin penis başına yeniden yapışması bu yazının konusu değildir. İyileşme takvimi, deri köprüsü ve sünnet sonrası bakım ayrı yazılarda ele alınmıştır.

İç yaprak penis başından ayrılırken aradaki ölü hücre ve doğal yağlar birikir; buna smegma denir. Bu birikinti bir iltihap değildir; deri altında düğümcükler de oluşturabilir.

Smegma sıkılmaz, kazınmaz. Deri ayrıldıkça kendiliğinden temizlenir; ergenlikte yapımı artar.

Sünnet derisi alt yüzde eksik, üstte kukuleta biçimindeyse akla doğuştan sünnetli görünüm gelir. Bu görünüm hipospadias ile birlikte bulunabilir ve sünnet öncesinde değerlendirme gerektirir.

Penisin, karın altındaki yağ dokusu içine gömülü göründüğü durum da ayrıdır; halk dilinde 'bitik pipi' denir. Böyle bir çocukta basit sünnet yapılmaz; ayrı bir değerlendirme gerekir.

Erişkinde sünnet derisi darlığı bu yazının konusu değildir. Erişkindeki darlık ayrı bir değerlendirme gerektirir ve üroloji polikliniğinde ele alınır.

Sünnet derisiyle ilgili değerlendirme, tedavi kararı ve gerekiyorsa ameliyat, tanıdan takibe aynı çocuk ürolojisi hekimlerinin izleminde yürütülür.

10

Özet ve kaynaklar

Sünnet derisinin küçük yaşta geri çekilememesi çoğu çocukta olağandır.

Deri kendi zamanında açılır; üç yaş dolayında çocukların büyük çoğunluğunda geri çekilebilir hale gelir. Belirti yoksa tedavi gerekmez ve deri zorlanmaz.

Belirti veren darlıkta ilk basamak kortikosteroid içeren yerel bir merhemdir. Yeterli olmazsa deri koruyucu ameliyat ya da sünnet konuşulur; seçim aile ile birlikte yapılır.

Derinin ucundaki beyaz, sert halka liken sklerozusu düşündürür. Bu hastalık ayrı bir tedavi ve daha uzun bir takip gerektirir.

Geriye çekilen deri öne getirilemiyorsa gecikmeden başvurulur. Düzeltmeyi hekim yapar; evde deneme yapılmaz.

Bu yazıdaki bilgiler EAU/ESPU çocuk ürolojisi kılavuzu ve AAP aile bilgilendirmeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Metin hekim onayından sonra yayımlanır ve güncel tutulur.

Sık sorulanlar
Fimozis nedir, 'sünnet derisi darlığı' ne demek?
Fimozis, sünnet derisinin penis başı üzerinden geriye çekilememesidir; Türkçe karşılığı sünnet derisi darlığıdır. Küçük çocuklarda bu çoğu kez doğuştan gelen ve kendi zamanında çözülen bir durumdur. Skar dokusuna bağlı olan darlık ise ayrıdır; kendiliğinden açılması beklenmez ve değerlendirilmesi gerekir.
Sünnet derisi kaç yaşında geriye çekilebilir hale gelir?
Tek bir yaş yoktur. Kılavuzlarda bildirilen seyir şudur: doğumda çok az bebekte, birinci yılın sonunda yaklaşık yarısında, üç yaş dolayında büyük çoğunluğunda deri geri çekilebilir. Deri ile penis başı arasındaki yapışıklık daha uzun sürer ve ergenliğe kadar azalarak devam edebilir.
Bebeğimin sünnet derisi hiç geri çekilmiyor, bu normal mi?
Evet, bebeklikte bu beklenen bir durumdur. Doğumda sünnet derisinin iç yaprağı penis başına yapışıktır ve bebeklerin yalnız çok küçük bir bölümünde deri geri çekilebilir. Bu bir hastalık değildir; deri kendi zamanında ayrılır. Yapılacak olan dıştan ılık su ile yıkamak ve zorlamamaktır.
Fizyolojik fimozis ile patolojik fimozis arasındaki fark nedir?
Fark, skar dokusunun olup olmamasıdır. Fizyolojik fimoziste skar yoktur; deri geriye çekildiğinde dar halkanın içinden pembe iç yaprak dışarı doğru kabarır ve deri zamanla açılır. Patolojik fimoziste ise halka beyaz, kalınlaşmış, sert ve liflidir; kendiliğinden açılması beklenmez.
Sünnet derisini geri çekmeye çalışmalı mıyım?
Hayır; deri kolayca geri çekilebilir hale gelene kadar temizlik için geriye çekilmez. Zorlama ağrıya, kanamaya ve küçük yırtıklara yol açar; yırtıklar iyileşirken bırakılan skar dokusu gerçek bir darlığa dönüşebilir. Deri kendiliğinden çekilebilir hale geldiğinde ise geri çekildikten sonra mutlaka öne getirilir.
Sünnetsiz bebeğin ve çocuğun pipisi nasıl temizlenir?
Deri kolayca geri çekilebilir hale gelene kadar dıştan ılık su ile yıkamak yeterlidir. Sabun, köpük banyo, ıslak mendil, antiseptik ve pudra kullanılmaz; pamuklu çubukla derinin altına girilmez. Deri kendiliğinden çekilebilir hale geldikten sonra banyoda düzenli olarak geri çekilir, durulanır ve öne getirilir.
Fimozis nasıl anlaşılır, hangi bulgular dikkat çeker?
Belirleyici olan derinin geri çekilememesi değil, buna eşlik eden bulgulardır. İşerken ağrı ve ıkınma, akımın incelmesi, yinelenen kızarıklık-şişlik-akıntı ve ağrılı ereksiyon değerlendirme gerektirir. Derinin ucunda beyaz, sert ve parlak bir halka görülmesi de önemli bir bulgudur.
İşerken sünnet derisinin balon gibi şişmesi ne anlama gelir?
Bu çoğu kez tıkanıklık anlamına gelmez. Yapışıklıklar çözüldükten sonra derinin ağzı hâlâ görece dar ise, işerken deri bir an şişip balon gibi görünebilir. Kılavuzlarda balonlaşma görülen çocuklarda üroflowmetri ölçümlerinin normal bulunduğu bildirilmiştir. Tek başına balonlaşma ameliyat gerekçesi sayılmaz.
Fimozis tedavi edilir mi, mutlaka sünnet gerekir mi?
Tedavi edilir, ancak her çocukta sünnet gerekmez. Belirti vermeyen fizyolojik darlıkta izlem geçerli bir plandır. Belirti veren darlıkta ilk basamak kortikosteroid içeren yerel bir merhemdir; yeterli olmazsa deri koruyucu ameliyat ya da sünnet konuşulur. Seçim aile ile birlikte yapılır.
Fimozis kendiliğinden açılır mı, 'fimozis açılması' ne demek?
Fizyolojik darlık çocukların büyük bölümünde kendiliğinden açılır. 'Fimozis açılması', sünnet derisinin penis başı üzerinden geriye çekilebilir hale gelmesini anlatır. Skar dokusuna bağlı patolojik darlıkta ise kendiliğinden açılma beklenmez; bu durum değerlendirilir ve tedavi edilir.
Sünnet derisi fazlalığı ile darlık aynı şey mi?
Hayır. Sünnet derisi darlığı, derinin ağzının dar olması ve geriye çekilememesidir. Günlük dilde 'fazlalık' denen görünüm ise derinin uzun durmasıdır ve tek başına bir hastalık değildir. Belirleyici olan derinin uzunluğu değil, geriye çekilip çekilemediği ve belirti olup olmadığıdır.
Parafimozis nedir, fimozisten farkı ne?
Parafimozis, geriye çekilmiş sünnet derisinin öne getirilememesidir. Fimoziste deri geriye gitmez; parafimoziste geriye giden deri öne gelmez. Parafimozis tıbbi bir acil durumdur ve gecikmeden değerlendirilir; fimozis ise planlı olarak ele alınır.
Parafimoziste hangi bulgular acil kabul edilir, evde ne yapılmaz?
Derinin öne getirilememesi, penis başının arkasında sıkı bir halka, hızla artan şişlik, ağrı ve rengin koyulaşması gecikmeden başvuru gerektirir. Evde deriyi zorla öne itmeye ya da çekmeye çalışmayın. Buz, macun, tuz ve şeker gibi ev yöntemleri uygulanmaz; bölge lastik ya da iple sarılmaz. 'Sabaha geçer' diye beklemeyin.
Parafimozis tedavisi nasıl yapılır?
Düzeltmeyi hekim yapar. Hekim şişliği azaltır ve deriyi penis başının üzerine geri getirir; gerekirse ağrıyı önlemek için bölge uyuşturulur. Elle düzeltme yeterli olmazsa sıkan halka küçük bir kesiyle gevşetilir. Erken başvuruda sonuç iyidir; sonrasında altta yatan darlık ayrıca değerlendirilir.
Prepüs, prepisyum ve glans ne demek?
Penisin ucundaki yuvarlak bölüme penis başı (glans), onu örten hareketli deriye sünnet derisi denir. Sünnet derisinin tıptaki adı prepüs ya da prepisyumdur (Latince preputium). Sünnet derisinin iki yaprağı vardır: dıştaki gövde derisinin devamıdır, içteki penis başına bakar.
Sünnet olmuş çocuğumda deri uca yapışmış; bu da fimozis mi?
Hayır; bu ayrı bir durumdur. Sünnetten sonra kalan derinin penis başına yeniden yapışmasına sünnet sonrası yapışıklık denir; deri köprüsü de sünnet olmuş çocuğa özgü bir durumdur. Bu yazı ise sünnet olmamış çocuğu anlatır.
Hekimlerimiz · iki uzman, tek ekip

Bir ameliyat, iki doktor

Her ameliyatta iki çocuk ürolojisi uzmanı birlikte çalışır: biri yaparken diğeri eşlik eder, kontrol eder, gerektiğinde devralır. Bu profesyonel yardım mekanizması zorlu operasyonları daha az riskle tamamlamayı sağlar.

  • Daha az risk

    İki uzmanın ortak değerlendirmesi ve dört el çalışması; zorlu aşamalarda ikinci bir deneyimli göz.

  • Daha kısa ameliyat

    Eş zamanlı çalışma ameliyat süresini kısaltır.

  • Daha az anestezi

    Bebek ve küçük çocuklar anesteziye daha kısa süre maruz kalır.

Prof. Dr. Ali Avanoğlu

Prof. Dr. Ali Avanoğlu

Çocuk Cerrahisi ve Çocuk Ürolojisi Uzmanı

Kırk yılı aşkın hekim, otuz iki yıldır çocuk cerrahisi uzmanı; 1994'ten bu yana yalnız çocuk ürolojisiyle çalışıyor. Ege Üniversitesi'nde 1996'da doçent, 2002'de profesör; Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı ve Pediatrik Üroloji Bilim Dalı başkanlığı yaptı. Yaklaşık 3.000 hipospadias onarımı ve 1.000'in üzerinde böbrek reflüsü ameliyatı deneyimi.

Doç. Dr. Yaşar Issı

Doç. Dr. Yaşar Issı

Çocuk ve Erişkin Ürolojisi Uzmanı

Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu (2006); üroloji uzmanlığını İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde (2011), çocuk ürolojisi yan dalını Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nde (2016) tamamladı; 2022'de doçent. Gaziantep Çocuk Hastanesi, İzmir Çiğli EAH ve Bakırçay Üniversitesi'nde çalıştı. 1.000'in üzerinde hipospadias onarımı ve bir o kadar taş ameliyatı deneyimi; çocuklukta başlayan takibi ergenlik ve erişkinlikte aynı ekipte sürdürür.

Neden Birlikte?

Birlikte yapılmasının çocuğunuza faydası

Her ameliyatta bir cerrah ve ona yardım eden bir asistan değil, aynı işi bilen iki uzman birlikte çalışır. Farkı dört başlıkta özetliyoruz.

Fark 01

Kritik karar birlikte veriliyor

Hangi yöntemin seçileceği, onarımın tek seansta bitip bitmeyeceği ve ameliyat sırasında çıkan beklenmedik durumlar tek bir kişinin değil, iki uzmanın ortak değerlendirmesiyle karara bağlanır.

Ortak karar
İki çocuk ürolojisi cerrahı
Her ameliyatta birlikte, aynı ekipte
İki cerrah birlikte ameliyatta
Fark 02

Anestezi süresi kısalır

Biri bir aşamayı tamamlarken diğeri sonrakini hazırlar; dört el aynı anda çalışır. Bebek ve küçük çocukta anestezi altında geçen her dakika başlı başına bir risk kalemidir.

Aynı anda iki el
Fark 03 Eşlik eden sorunlar aynı seansta
1×

Tek anestezi: birlikte görülen sorunlar (inmemiş testis, kasık fıtığı, su toplaması, hidronefroz) aynı seansta planlanır.

Tedavi yollarına bak
Fark 04 — Takip kopmuyor

Sorunların bir bölümü ergenlikte ya da erişkinlikte çıkar. Ekipte çocuk ve erişkin ürolojisi bir arada olduğu için çocukluk ile erişkinlik arasında takip kopmaz.

Çocuk ürolojisi
Erişkin ürolojisi
Aynı ekip, aynı dosya
Süreç · şehir dışından gelenler için de

Şehir dışından geliyorsanız süreç nasıl işler?

Cerrahi işlemlerimizi İzmir Acıbadem Kent Hastanesi'nde gerçekleştiriyoruz; kliniğimiz hastaneye yaklaşık 4–5 km mesafede, çevrede farklı konaklama seçenekleri bulunuyor. İlk muayeneden ameliyat sonrası kontrollerin tamamlanmasına kadar süreç klinik ve hastane arasında koordineli yürür.

Klinik Hastane İzmir Acıbadem Kent Hastanesi · yaklaşık 4–5 km.
  1. 01 Klinik

    Muayene ve ameliyat planlaması

    Hastalarımız öncelikle kliniğimizde değerlendirilir; ameliyat planlaması burada yapılır.

    Avanoğlu–Issı Kliniği

  2. 02 Hastane

    Tetkik ve anestezi değerlendirmesi

    Ameliyattan bir gün önce gerekli tetkikler ve anestezi değerlendirmesi için İzmir Acıbadem Kent Hastanesi'ne yönlendirilirsiniz.

    Ameliyattan 1 gün önce

  3. 03 Hastane

    Ameliyat

    Cerrahi işlem planlandığı şekilde ertesi gün gerçekleştirilir. Uygun olgularda günübirlik cerrahi kapsamında tamamlanır.

    İzmir Acıbadem Kent Hastanesi

  4. 04 Klinik

    Taburculuk sonrası takip

    Gözlem süresinin ardından taburculuk kriterlerini karşılayan hastalarımız evlerinde ya da konakladıkları yerde iyileşmeyi sürdürür. Pansuman, yara kontrolü, sonda kontrolü ve çekimi kliniğimizde devam eder.

    Avanoğlu–Issı Kliniği

Aileler soruyor

Şehir dışından gelen ailelerin ilk soruları

Kısa yanıtlar burada; tüm adımların ayrıntısı için detaylı sayfaya bakabilir ya da doğrudan yazabilirsiniz.

Yol planınızı birlikte yapalım
  • İzmir
  • İki çocuk ürolojisi uzmanı
  • Tanıdan takibe aynı ekip
Ameliyatlar nerede yapılıyor?
Cerrahi işlemlerimizi İzmir Acıbadem Kent Hastanesi'nde gerçekleştiriyoruz. Kliniğimiz hastaneye yaklaşık 4–5 km mesafededir; çevrede farklı konaklama seçenekleri bulunmaktadır.
Muayeneden ameliyata kadar süreç nasıl işler?
Öncelikle kliniğimizde değerlendirilir ve ameliyat planlaması yapılır. Ameliyattan bir gün önce gerekli tetkikler ve anestezi değerlendirmesi için hastaneye yönlendirilirsiniz; cerrahi işlem planlandığı şekilde ertesi gün gerçekleştirilir.
Ameliyat sonrası hastanede mi kalırız?
Ameliyatlarımızın önemli bir bölümü, uygun olduğunda günübirlik cerrahi kapsamında tamamlanır. Taburculuk kriterlerini karşılayan hastalarımız, gözlem süresinin ardından evinizde ya da konakladığınız yerde daha rahat bir ortamda iyileşmeyi sürdürür.
Taburculuk sonrası kontroller nasıl yapılır?
Pansuman, yara kontrolü, sonda kontrolü ve sonda çekimi gibi takip işlemleri kliniğimizde gerçekleştirilmeye devam eder. Böylece ilk muayeneden kontrollerin tamamlanmasına kadar tüm süreç klinik ve hastane arasında koordineli yürütülür.

Sürecin tüm adımlarını ayrıntılı okumak için: şehir dışından gelenler sayfası →

Hekime ulaşın

Size en uygun hipospadias değerlendirmesiyle hekime ulaşmak ister misiniz?

İki yol var. Hekimin sizi görmeden önce durumunuzu bilerek yanıt vermesini isterseniz önce kısa değerlendirmeyi yapın; sorunuz kısaysa doğrudan yazın. İki yol da aynı ekibe ulaşır.

1 Önce durumumu değerlendireyimÖnerilen Yol Haritası 2 dakikada birkaç soru sorar, anatomik şemayla yanıtlarınızı toplar ve hazır bir özet üretir. Sonunda özet WhatsApp mesajınıza eklenir — hekim durumunuzu bilerek yanıtlar. Yol Haritasını başlat
2 Doğrudan yazayım Yandaki formu doldurun; mesaj WhatsApp'ta (ya da e-postada) hazır açılır, göndermeden önce düzenleyebilirsiniz. Bu sayfanın konusu mesaja otomatik eklenir.

Editörün notu: Yaş ve kısa bir cümle yeterli; tıbbi terim kullanmanız gerekmez. Fotoğraf göndermeyin — gerekirse hekim güvenli kanaldan ister. Yazdıklarınız yalnızca siz gönderdiğinizde iletilir; bu sayfa hiçbir bilgiyi kaydetmez.

Doğrudan iletişimYanıt hekimden gelir
Kimin için?
Hazır sorular:

Mesajınız sunucuya kaydedilmez; WhatsApp/e-posta ile iletilir. Aydınlatma metni →

Gomauna Web Design and Development gomauna.com Prof. Dr. Ali Avanoğlu | 2026 © All Rights Reserved. SEO & GEO OPTIMIZED
WhatsApp Yol Haritası