VUR'da Uzun Dönem Takip: Ultrason, Tansiyon, İdrar ve Takipten Çıkış

Reflünün kendisi ağrı ya da belirti yapmaz; zararı, enfeksiyonun böbreğe taşınmasıyla oluşan skar (reflü nefropatisi) ve doğuştan gelen böbrek gelişim bozukluğu (displazi) üzerinden olur. Reflü bittiğinde enfeksiyon riski büyük ölçüde azalır ama var olan skar kalır; takip bu skarın uzun dönemde tansiyon, idrarda protein ve böbrek işlevi üzerine etkisini izlemek içindir.

Yıllık böbrek–mesane ultrasonu böbreklerin yaşa göre büyümesini, kabuk kalınlığını, yeni bir genişleme olup olmadığını ve işeme sonrası kalan idrarı gösterir. İki böbrek arasında büyüme farkının açılması skarın dolaylı işaretidir ve DMSA ile değerlendirilir.

• Ultrason: yılda bir; skarsız ve reflüsü bitmiş çocukta 1–2 yıl sonra seyreltilebilir.
• Kan basıncı: her kontrolde, yaş–boy persentiline göre.
• İdrar tahlili: yılda bir; skarlıda protein/kreatinin oranı.
• Kan kreatinini: skarlı ya da çift taraflı hastalıkta yılda bir; skarsızda rutin gerekmez.
• Boy–kilo ve ateşli enfeksiyon öyküsü: her ziyarette.

DMSA (böbrek sintigrafisi) her yıl çekilen bir tetkik değildir. Tekrar için üç tipik gerekçe vardır: ateşli idrar yolu enfeksiyonundan yaklaşık 4–6 ay sonra yeni skar sorgulanması; ultrasonda böbrek büyümesinde gerileme ya da iki böbrek arasında açılan fark; ve tedavi kararından önce (ameliyat ya da enjeksiyon) böbreklerin işlev payının bilinmek istenmesi.

Ergenlik, takibin yeniden gözden geçirildiği doğal bir duraktır. Büyüme tamamlanmak üzeredir, tünel uzaması bitmiştir; hâlâ süren düşük dereceli reflü artık kendiliğinden düzelmeyecek olsa da enfeksiyon yoksa çoğunlukla zararsızdır ve rutin girişim gerekmez. Bu dönemde bir kez daha ultrason, tansiyon, idrar ve skar varsa DMSA ile böbrek durumu belgelenir.

Her çocuğun ömür boyu izlenmesi gerekmez. Bizim yaklaşımımız ve kılavuz görüşü, aşağıdaki koşulların tamamı sağlandığında çocuk ürolojisi takibinin sonlandırılabileceği yönündedir; sonrasında aile hekimi düzeyinde yıllık tansiyon ölçümü ve ateşli enfeksiyonda kültür alışkanlığı yeterlidir.

• Reflü kendiliğinden düzelmiş ya da tedaviyle bitmiş (ya da düşük dereceli ve yıllardır enfeksiyonsuz).
• DMSA'da skar yok ya da tek taraflı, küçük, işlev payını etkilemeyen skar.
• İki böbrek ultrasonda yaşa uygun büyüyor ve simetrik.
• Kan basıncı normal, idrarda protein yok.
• Son 1–2 yılda ateşli idrar yolu enfeksiyonu yok; BBD varsa çözülmüş.
• Aile ve (yaşı uygunsa) çocuk hangi durumda geri döneceğini biliyor: ateşli İYE, tansiyon yüksekliği, gebelik planı.

Reflü ya da skar öyküsü olan genç kadınlarda gebelikte idrar yolu enfeksiyonu, piyelonefrit ve tansiyon yüksekliği (preeklampsi) riski artmıştır. Bu risk reflünün kendisinden çok skarın yaygınlığı ve böbrek işlevi ile ilişkilidir; skarsız, işlevi normal bir kadında risk genel nüfusa yakındır. Gebelik öncesinde persistan düşük dereceli reflünün rutin düzeltilmesi kanıtla desteklenmez; karar bireyseldir.