Takipte Böbrek Fonksiyonu Düşerse: 10 Puan Kaybı ve Ameliyat Kararı

Konservatif takipteki bir böbrek için ilk MAG3, bir başlangıç noktasıdır. Asıl bilgi, bu noktanın zamanla nereye gittiğidir. Fonksiyon sabit kalıyorsa genişleme ne kadar belirgin olursa olsun böbrek kendini koruyor demektir; düşüyorsa tıkanıklık doku üzerinde iz bırakmaya başlamıştır.

EAU/ESPU kılavuzu seri ölçümde split fonksiyonun 10 puandan fazla düşmesini piyeloplasti endikasyonları arasında sayar. Örneğin %48'den %36'ya inen bir böbrek, hem eşiğin altına inmiş hem de 10 puandan fazla kaybetmiştir; bu iki bulgu bir arada cerrahi kefesini belirgin biçimde ağırlaştırır.

Fonksiyon düşüşü haberi alan ailenin ilk sorusu 'ameliyat mı' olur; hekiminizin ilk sorusu ise 'bu düşüş gerçek mi' olmalıdır. Aşağıdaki durumlar sayının yanıltıcı olmasına yol açabilir; bunlar dışlandıktan sonra düşüş kabul edilir.

• İlk ölçümün 6 haftadan küçük bebekte yapılmış olması (olgunlaşmamış böbrek, ilk değer gerçekten düşük ya da yüksek okunmuş olabilir).
• İki çekim arasında hidrasyon, mesane sondası ya da furosemid zamanlamasının farklı olması.
• Çok genişlemiş pelviste arka plan düzeltmesinin farklı yapılması; ilk ölçümde 'supranormal' bir değerin sonradan normale inmesi.
• Çekim sırasında hareket, pozisyon farkı ya da farklı cihaz/merkez.
• Karşı böbrekte bir değişiklik: split fonksiyon pay olduğundan diğer böbreğin büyümesi bu tarafın payını düşük gösterebilir.

Teknik nedenler dışlanmış ve düşüş doğrulanmışsa tablo artık 'bekleyen bir hidronefroz' değil 'fonksiyon kaybeden bir böbrek'tir. Bu noktada kılavuzun önerisi piyeloplastidir; özellikle ultrasonda genişleme de artıyorsa ve drenaj kötüyse karar nettir.

Fonksiyon düşüşü çoğu zaman sessizdir; çocuk kendini iyi hisseder. Bu yüzden takip takvimine uymak ve aşağıdaki değişikliklerde planlı kontrolü beklemeden başvurmak önemlidir.

• Kontrol ultrasonunda AP çapın belirgin arttığının ya da parankimin inceldiğinin söylenmesi.
• Yeni başlayan yan ağrısı atakları, özellikle bol sıvı sonrası ve kusmayla birlikte.
• Ateşli idrar yolu enfeksiyonu; ateş (38 °C ve üzeri) ile yan ağrısı birlikteyse aynı gün değerlendirme.
• Tek böbrek ya da iki taraflı hidronefrozda idrar miktarında azalma, şişlik, halsizlik.